گروهای اسمی
گروه
واژه ها ي پي در پي را كه در جمله به اتفاق هم يك نقش دستوري ايفا مي كنند ،گروه مي نامند .
يكي از گروه ها گروه اسمي است كه به توضيح آن مي پردازيم .
معرفي گروه اسمي
گروه اسمي يك واحد نحوي است كه در ساخت جمله درجايگاه هاي نهاد،مفعول ،متمم،مسند،مضاف -
اليه،بدل ومنادا قرار مي گيرد وهسته ي آن« اسم» است.گروه اسمي تكرار پذيرترين گروه درجمله است
علت تكرارزياد اين گروه نقش هاي متنوعي است كه در جمله مي پذيرد .
وجود هسته در گروه اسمي اجباري ووجود وابسته ها اختياري است .
ملاك هاي تشخيص اسم
1- واژه هايي كه در نقش هاي نهاد ،مفعول ،متمم،مسند ،مناداومضاف ٌاليه به كار مي روند.
2-اسم ها -غير از اسم خاص- نشانه ي نكره مي پذيرند . مانند: كتابي
3-اسم ها جز- اسم خاص - وابسته هاي پيشين مي پذيرند . مثال :اين كتاب
4-اسم ها غير از- اسم خاص- جمع بسته مي شوند . نظير: كتاب ها
چگونگي تشخيص هسته ي گروه اسمي
هرگاه در يك گروه اسمي بيش از يك اسم وجود داشته باشد،تنها يكي از آنها هسته است وآن اسمي
است كه معمولاًمفهوم اصلي گروه اسمي را تشكيل مي دهد .
براي تشخيص آن با يد به موارد زير توجّه كرد.
1- اگر گروه اسمي جايگاه نهاد را اشغال كند ،فعل جمله از نظر شخص وشمار تنها با اسمي مطابقت
مي كند كه نقش هسته را بر عهده دارد.
مثال:« دبيران مدرسه ي ما فردا در يك جلسه ي عمومي شركت خواهند كرد .»
در اين جمله گروه اسمي "دبيران مدرسه ي ما "نقش نهاد را دارد واز سه واژه تشكيل شده است كه فعل
جمله تنها با واژه ي "دبيران"مطابقت دارد .
2-ملاك ديگر براي تشخيص هسته ي گروه اسمي اين است كه معمولاًاولين واژه اي كه در گروه اسمي
نقش نماي اضافه مي گيرد ،هسته است .
مثال :"آن دو درخت تنومند همسايه "
۳- اگردر گروه اسمي هيچ كدام از واژه ها نقش نماي اضافه ندارند ،هسته آخرين واژه است .
مثال :اين چند دانش آموز
هسته
كه اگر آن را گسترش دهيم ،دانش آموز اولين واژه اي است كه نقش نماي اضافه مي گيرد .
"اين چند دانش آموز ِ زرنگ"
هسته
گروه اسمی :
به اسم های موجود در یک جمله گروه اسمی می گویند. . ممکن است یک واژه یاچند واژه باشد
گروه اسمی به مفهوم اصطلاحی که تا کنون با آن سر و کار داشته اید نیست . در زندگی تا زمانی که چند چیز در کنار هم قرار نگیرد ، به آن گروه نمی گوییم. مثلاً به مجموع چند نفر گروه می گوییم. ولی هیچ گاه به یک نفر گروه نمی گوییم.
گروه در زبان فارسی چنین مفهومی ندارد . یعنی به یک کلمه ( اسم ) هم گروه می گوییم و به یک اسم با وابسته های آن نیز یک گروه می گوییم .
مثال:(درخت)یک گروه اسمی است.(درخت گردو)نیز یک گروه اسمی است .(همین ده درخت گردوی بزرگ )هم گروه اسمی دیگر تشکیل می دهد.
توجّه : در هر گروه یک هسته وجود دارد و ممکن است یک یا چند وابسته نیز وجود داشته باشد . وجود هسته اجباری و لازم و وجود وابسته اختیاری است .
چگونگی قرارگرفتن یک اسم در گروه اسمی:
به این جمله دقت کنید :
من برای خرید کفش به بازار رفتم .
سوال : به نظر شما چند گروه اسمی در این جمله هست ؟
پاسخ : 3 گروه
1- من 2- خرید کفش 3- بازار
من ، نهاد است و نهاد همیشه یک گروه اسمی است .
خرید کفش ، پس از حرف اضافه ی " برای " قرار گرفته و متمم است . که "خرید " در این جا هسته و "کفش " وابسته است.
بازار ، پس از حرف اضافه ی " به " قرار گرفته و متمم است .
می دانیم که متمم همیشه اسم است. کلماتی که در نقش های مختلف(متمم ـ مفعول ـ قید ـ مسند ) قرار می گیرند ، اسم هستند . اگر بتوانید نقش ها را تشخیص دهید گروه ها را هم تشخیص داده اید . حال چگونه هسته و وابسته را از هم تشخیص دهیم .
1- خرید کتاب:کلمه یاکلماتی که بایک کسره(نقش نمای اضافه) به کلمه ی پس از خود متصل می شود ، هسته است.
در یک گروه اولین کلمه ای که کسره می گیرد " هسته " و کلمه یا کلمات بعد وابسته است.
مثال : در گروه (نقاشی زیبای علی) نقاشی ، هسته و بقیه ی کلمات وابسته میباشد( .( زیبا وابسته و (علی)وابسته ی وابسته است .
سوال : در گروه " این خانه ی بزرگ " هسته و وابسته را مشخص کنید ؟
پاسخ : هسته ← خانه وابسته ی پیشین ← این وابسته ی پسین ← بزرگ
نتیجه: پس وابسته ها پیش یا پس از اسم قرار می گیرند . از همین رو زبان شناسان وابسته های را به دو گروه تقسیم می کنند .
1- وابسته های پیشین 2- وابسته های پسین
وابسته های پیشین :
) صفت اشاره :
مانند : این ، آن ، همین ، همان ، چنین ، چنان ، آن گونه ، این گونه و .... .
این کتاب ، آن دوست ، همین خانه ، همان مداد ، همین ماشین ، چنین مردی ، چنان کاری
دقت کنید ، این کلمات زمانی صفت هستند که همراه اسم به کار روند و گرنه به تنهایی ضمیر هستند .
مثال : برادرم آن را برداشت . در این جا کلمه ی " آن " به یک چیزی که نامش نیامده اشاره دارد ، یعنی به جای آن کلمه آمده است و ضمیر نام دارد . ولی اگر بگوییم " برادرم آن ساعت را برداشت " آن صفت است زیرا همراه یک اسم ( ساعت ) به کار رفته است .
نکته:
